ILC- project op school - Helden Rooms katholieke godsdienst zr.Jeanne Devos
Voor zr. Jeanne Devos is God geen onbereikbare en wereldvreemde God, maar iemand die nabij is en die meelijdt met de armen en uitgeslotenen. In combinatie met haar feministisch bewustzijn, verzet zr. Jeanne Devos zich tegen machtsmechanismen die mensen klein houden. Jezus’ radicale voorkeursoptie voor de armen gaat immers gepaard met een veroordeling van machtsstructuren. Daarnaast schuwt Jeanne Devos ook kritiek op het kerkinstituut niet. Zo pleit zij niet alleen voor een nabije Kerk, maar ook voor het toelaten van vrouwen in leidinggevende kerkelijke functies. Dit alles maakt Jeanne volgens theologe Goedele Baeke een fascinerende en inspirerende figuur voor hedendaagse geloofscommunicatie met jongeren. Hieronder een beschrijving.
Wie is Jeanne Devos?
Zuster Jeanne Devos werd geboren als Jeanne Maria Elvire Devos te Kortenaken op 9 januari 1935 in een gezin met negen kinderen. Ze studeerde landbouwhuishoudkunde aan het Heilig Hartinstituut te Heverlee en behaalde er het diploma landbouwhuishoudregentes in 1955. Twee jaar gaf ze er les aan de normaalschool en de landbouwhuishoudschool tot 1957. Omdat Jeanne geen visum kon krijgen voor India zonder het juiste diploma, studeerde ze orthopedagogie. In 1961 werd Jeanne zuster in het klooster van de Zusters Missionarissen van het Onbevlekte Hart van Maria (zusters van de Jacht). Omdat ze als kind opkeek naar Mahatma Gandhi (politicus) en Rabindranath Tagore (schrijver) wilde ze in India als missiezuster werken. “Lang voor ik het klooster in ging, werd ik geboeid door Mahatma Gandhi. Vandaag kijk ik nog steeds op naar die figuur omdat hij de vredesgedachte hoog in het vaandel droeg en alle vormen van geweld afzwoer.” Zr. Jeanne Devos vertrok in 1962 naar Madras in India om er in een school les te geven aan doven, hardhorigen en blinden. Maar na verloop van tijd zag ze vele wantoestanden in India: armoede en misbruik, ook van kinderen. Vooral de allerarmsten waren er erg aan toe. Vanaf dat moment is ze zich gaan inzetten voor hen.
Niets is onmogelijk als wij het samen doen.
Door haar inzet voor de armen is ze vergelijkbaar met Moeder Teresa, maar in tegenstelling tot de laatste wil zr. Devos ook het gehele systeem in India veranderen en iedereen bewust maken van de kinderprostitutie, armoede, het kindermisbruik, de ongelijkheid van het kastenstelsel en andere misstanden die in India voorkomen.
Devos richtte ook de National Domestic Workers Movement (NDWM) op, die zich ontfermt over verschopte straatkinderen en misbruikt huispersoneel.
Zr. Jeanne Devos stichtte deze beweging 1982 voor dienstmeisjes die vaak in heel moeilijke omstandigheden moeten leven zonder rechten. De jongste van hen zijn amper vier jaar oud en blijven in dienst tot aan hun dood. Die meisjes komen meestal van het platteland en worden in een gezin in de stad ‘opgesloten’ om er huishoudelijk werk te doen. Ze werken lange dagen, slapen in een hok of kelder en zijn overgelaten aan de willekeur van hun baas. Ze leven totaal geïsoleerd: ze mogen geen contact meer hebben met hun familie. Ze kennen geen vaste werkuren of minimumlonen en worden vaak fysiek, seksueel en psychologisch misbruikt. Ze kunnen meestal niet lezen en schrijven. Ze hebben geen rechten want de arbeidswetgeving is niet van toepassing op hen. De beweging wil hen een identiteit geven en een plaats waar ze terecht kunnen en samen kunnen opkomen voor hun rechten. De leiding van deze organisatie is in handen van de dienstmeisjes zelf.
In 2005 werd zr. Jeanne Devos genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. In 2009 ontving ze het Grootkruis in de Kroonorde.
Waarom is zr. Jeanne Devos een heldin?
Vooral in haar idealistisch enthousiasme kunnen jongeren in Jeanne Devos een bondgenoot vinden. Authentieke en moedige stemmen die tegen de stroom in durven gaan, spreken bij jongeren immers tot de verbeelding.
Ook ging de accentverschuiving op het vlak van missie bij Jeanne Devos gepaard met twijfel en crisismomenten: ze stelde regelmatig haar missie in vraag en had twijfels bij haar rol en plaats binnen de congregatie. Volgens de Nederlandse historicus Willem Frijhoff is ook dit, namelijk het vermogen om de eigen onvolmaaktheid in te zien, een van de belangrijkste eigenschappen van inspirerende personen. Bovendien zijn inspirerende figuren ook nooit levensvreemd, maar gaan ze elk op hun eigen wijze op zoek naar antwoorden op de uitdagingen die de werkelijkheid aan hen stelt. Hierbij trachten zij de concrete realiteit ten goede te veranderen, in dialoog met de context waarin zij leven. De strijd die Jeanne Devos voert ten voordele van menselijke waardigheid is een antwoord op de onrechtvaardige machtsstructuren die zij rondom haar ervaart.
Tot slot vormt voor zr. Jeanne Devos het geloof in God de hoeksteen van haar denken en is het de inspiratiebron van haar handelen. De inzet van Jeanne Devos is “geworteld in het geloof dat het transcendente in en doorheen het dagelijkse leven oplicht waar God met mensen op weg trekt”. Het is ook deze band tussen ‘geloven’ en ‘leven’ die haar een inspirerende persoon maakt.
Zr. Jeanne Devos is dan ook een heldin te noemen, zowel omwille van haar acties als haar idealen:
• Ze hebben een eigen invloed uitgeoefend op de ontwikkeling van de Aziatische bevrijdingstheologie en hebben het uitdragen mogelijk gemaakt van een feministisch bewustzijn
• Haar steun aan de Indische verschillende vrouwenbewegingen met het afzetten tegen
o vormen van onderdrukking en misbruik,
o discriminatie in klasse, ras en kaste,
o de meisjes-borelingen-moorden,
de meisjes prostitutie,
o de moderne slavernij en de huisarbeid van de vele dienstmeisjes,
heeft de ondersteuning van de initiatieven van de meisjes en de vrouwen, eerst nationaal, dan internationaal doen uitmonden in het netwerken met andere mensenrechtenbewegingen en het aanpakken van regeringen en hun politiek
• Haar houding van openheid en respect voor anders- of niet-gelovigen, voor andere religieuze tradities en haar pluralisme is een inspiratiebron voor velen en een uitdrukking van spirituele verzoening in deze hedendaagse wereld.
Waarom kiezen voor zr. Jeanne Devos?
Zoals hierboven al vermeld, is zr. Jeanne Devos niet alleen een heldin omwille van haar acties maar ook omwille van haar idealen. Toen zr. Jeanne naar India vertrok gaf ze al snel haar oorspronkelijke doel van evangelisatie op en besloot ze de behoeftigen daar te helpen. Het contact met andere levensbeschouwingen verruimde haar geest en alhoewel ze het katholicisme nog steeds als inspiratiebron gebruikt, staat ze kritisch tegenover mensen die deze godsdienst als de enige ware beschouwen. In het kader van een interlevensbeschouwelijk project mag zij dan ook zeker niet ontbreken.
Wat is belangrijk om te weten voor kinderen over zr. Jeanne Devos?
Zuster Jeanne, geboren in 1935, groeide op in een gezin van 9 kinderen. Ze had een mooie jeugd en een heleboel vrienden. Ze voelde steeds duidelijker dat ze zuster wou worden.
Toen is ze ingetreden – zo heet dat als je naar het klooster gaat - bij de zusters in Heverlee.
Ze wilde dolgraag naar India gaan, dat is haar ook gelukt. Eerst gaf ze les aan doven en blinden in een groot instituut. Maar na verloop van tijd zag ze de vele wantoestanden: armoede en misbruik, ook van kinderen. Vooral de allerarmsten waren er erg aan toe.
Vanaf dat moment is ze zich gaan inzetten voor hen. In 1985 richtte ze in Mumbai (vroeger Bombey geheten) een beweging op die zich inzet voor dienstmeisjes, huisslaafjes. In deze beweging komt ze, samen met veel Indische mensen die haar helpen, op voor de rechten van deze kinderen en dienstmeisjes. Ze proberen ze naar school te laten gaan en hen rechten te geven: een kind heeft veiligheid, knuffels, en onderwijs nodig. Ook deze kinderen moeten de kans krijgen om te spelen. Huisslaafjes krijgen dat meestal allemaal niet.
Van de naar schatting 20 miljoen kinderen in India die werken voor de kost, doet de helft dat in de privésfeer van een woning. Ze zijn letterlijk meid voor alle werk. Ondervoed, onderbetaald, eenzaam. Ze kunnen vaak niet naar school. Ze worden makkelijk het slachtoffer van een baas die zijn handen niet kan thuishouden.
Daarom is er therapie (begeleiding en scholing) in de vluchthuizen. Maar omdat er dikwijls geen eten is, zijn er veel kinderen die noodgedwongen blijven werken. Voor hen organiseert de National Domestic Workers Movement, zo heet de vereniging van zr. Jeanne, een soort bijeenkomsten, waar werkende kinderen elke week twee uurtjes samenkomen. Ze zijn dikwijls met zo’n zevenhonderdvijftig en leren er samen spelen en zingen.
Gedurende die twee uur kunnen ze zich goed voelen. Ze moeten er niet vrezen dat volwassenen rare dingen met hen gaan doen. Deze bijeenkomsten zorgen ook voor controle. De bazen van de kinderen letten nu op hun tellen. Want als aan het licht komt dat het kind letsels heeft, zouden ze wel eens in verlegenheid kunnen komen.
Nu, op haar 72ste slaapt zr. Jeanne Devos in een appartementskamertje met vier stalen stapelbedden. Als ze slaapt, heeft ze een koptelefoon op haar hoofd. Zo is ze steeds bereikbaar. Overal in Inda zie je stickers op lantaarnpalen met het noodnummer voor huisslaafjes. Wanneer hun baas slaapt, bellen ze zr. Jeanne en haar medewerkers op om problemen te melden of gewoon om hun hart eens te luchten.” Vrijwilligers om deze telefoontjes te ontvangen, zijn er genoeg. Huizen zijn er te weinig en dus peperduur. Daardoor is er plaats te kort om kinderen op te vangen die hun bazen zijn ontvlucht. Zo zijn er ruimten, kleine appartementen in hoge gebouwen, waar honderdvijftig kinderen opeengepakt les krijgen. In kleine kamertjes, nauwelijks vier op vier, zitten tientallen gevluchte meisjes, slachtoffers van seksueel misbruik. In die kleine ruimte eten en slapen ze. Ze zijn te bang om het gebouw te verlaten.
Vroeger was men in India van mening dat kinderarbeid geen kwaad kon. Na hard werken heeft zuster Jeanne en haar medewerkers bekomen dat het Indische parlement kinderarbeid gedeeltelijk verboden heeft en zijn zelfs hooggeplaatste personen al veroordeeld voor kindermishandeling.
Sister Jeanne, ook Didi genoemd door de Indische kinderen, is blij om elke millimeter die ze vooruitgaat en om ieder kind dat ze zijn waardigheid kan teruggeven.
Filmpje Dag van Hoop
Geraadpleegde bronnen:
http://www.bijbelin1000seconden.be (z.d.) Geraadpleegd op 27 december 2019, van http://www.bijbelin1000seconden.be/menu/tiki-index.php?page=Jeanne+Devos
http://www.jeannedevos.org (z.d.). Geraadpleegd op 26 december 2019, van http://www.jeannedevos.org/
Jeanne Devos (2019). In Wikipedia. Geraadpleegd op 26 december 2019, van https://nl.wikipedia.org/wiki/Jeanne_Devos_(zuster)
https://www.kuleuven.be (z.d.). Geraadpleegd op 6 januari 2019, van https://www.kuleuven.be/thomas/page/kerkelijke-figuren/
Reacties